از آنجا که شناسایی حیثیت ذاتی کلیه اعضای خانواده بشری و حقوق یکسان و انتقال ناپذیر آنان اساس آزادی و عدالت و صلح را در جهان تشکیل می دهد، از آنجا که عدم شناسایی و تحقیر حقوق بشر منتهی به اعمال وحشیانه ای گردیده است که روح بشریت را به عصیان واداشته است و ظهور دنیایی که در ان افراد بشر در بیان و عقیده آزاد و از ترس و فقر فارغ باشند به عنوان بالاترین آمال بشر اعلام شده است،
از آنجا که اساساً حقوق انسانی را باید با اجرای قانونی حمایت کرد تا بشر به عنوان آخرین علاج به قیام بر ضد ظلم و فشار مجبور نگردد،
از آنجا که اساساً لازم است توسعه روابط دوستانه بین ملل را مورد تشویق قرار داد،
از آنجا که مردم ملل متحد ایمان خود را به حقوق اساسی بشر و مقام و ارزش فرد انسانی و تساوی قوق مرد و زن مجدداً در منشور اعلام کرده اند و تصمیم راسخ گرفته اند که به پیشرفت اجتماعی کمک کنند و در محیطی آزاد وضع زندگی بهتری بوجود آورند،
از آنجا که دول عضو متعهد شده اند که احترام جهانی و رعایت واقعی حقوق بشر و آزادی های اساسی را با همکاری سازمان ملل متحد تامین کنند،
از آنجا که حسن تفاهم مشترکی نسبت به این حقوق و آزادی ها برای اجرای کامل این تعهد کمال اهمیت را دارد، مجمع عمومی این اعلامیه جهانی حقوق بشر را آرمان مشترکی برای تمام مردم و کلیه ملل اعلام می کند تا جمیع افراد و همه ارکان اجتماع این اعلامیه را دایماً مد نظر داشته باشند و مجاهدت کنند که بوسیله تعلیم و تربیت احترام این حقوق و آزادی ها توسعه یابد و با تدابیر تدریجی ملی و بین المللی، شناسایی و اجرای واقعی و حیاتی آنها، چه در میان خود ملل عضو و چه در بین مردم کشورهایی که در قلمرو آنها می باشند، تامین گردد.
ماده اول- تمام افراد بشر آزاد به دنیا می آیند و از لحاظ حیثیت و حقوق با هم برابرند. همه دارای عقل و وجدان هستند و باید نسبت به یکدیگر با روح برادری رفتار کنند.
ماده دوم- (1) هرکس می تواند بدون هیچگونه تمایز مخصوصاً از حیث نژاد،رنگ،جنس،زبان،مذهب،عقیده سیاسی یا هر عقیده دیگر و همچنین ملیت،وضع اجتماعی،ثروت،ولادت یا هر موقعیت دیگر،از تمام حقوق و کلیه آزادی هایی که در اعلامیه حاضر ذکر شده است،بهره مند گردد.
(2) بعلاوه هیچ تبعیضی بعمل نخواهد آمد که مبتنی بر وضع سیاسی، اداری و قضایی یا بین المللی کشور یا سرزمینی باشد که شخص به آن تعلق دارد،خواه این کشور مستقل، تحت قیمومت یا غیرخودمختار بوده یا حاکمیت آن به شکلی محدود شده باشد.
ماده سوم-هر کس حق زندگی ،آزادی و امنيت شخصی دارد.
ماده چهارم-احدی را نمیتوان در بردگی نگهداشت وداد وستد بردگان به هر شکلی که باشد ممنوع است.
ماده پنجم-احدی را نمی توان تحت شکنجه یارفتاری قرار داد که ظالمانه یا بر خلاف انسانیت وشئون بشری یا موهن باشد.
ماده ششم-هرکس حق دارد که شخصیت حقوقی او در همه در همه جا به عنوان یک انسان در مقابل قانون شناخته شود .
ماده هفتم - همه در برابر قانون مساوی هستند وحق دارند بدون تبعیض وبالسویه از حمایت قانون برخوردار شوند ، همه حق دارند در مقابل هرتبعیضی که ناقض اعلامیه حاضر باشد و بر علیه هر تحریکی که برای چنین تبعیضی به عمل آید بطور تساوی از حمایت قانون بهره مند شوند.
ماده هشتم – در برابر اعمالی که حقوق اساسی هرفرد را مورد تجاوز قرار دهد وآن حقوق به وسیله قانون اساسی یا قانون دیگری برای او شناخته شده باشد ، حق رجوع مؤثر به محاکم ملی صالحه دارد.
ماده نهم – احدی نباید خود سرانه توقیف - حبس یا تبعید شود .
ماده دهم – هرکس با مساوات کامل حق دارد که دعوایش به وسیله دادگاه مستقل وبی طرفی ، منصفانه وعلناً رسیدگی بشود وچنین دادگاهی در باره حقوق و الزامات او یا هر اتهام جزایی که به او توجه پیدا کرده باشد ، اتخاذ تصمیم نماید
ماده یازدهم- (1) هرکس که به بزه کاری متهم شده باشد بی گناه محسوب خواهد شد تا وقتیکه در جریان دعوای عمومی که در آن کلیه تضمین های لازم برای دفاع او تأمین شده باشد تقصیر او قانوناً محرز گردد .
(2) هیچکس برای انجام یا عدم انجام عملی که در موقع ارتکاب آن عمل به موجب حقوق ملی یا بین المللی جرم شناخته نمی شده است محکوم نخواهد شد. به همین طریق هیچ مجازاتی شدید تر از آنچه که در موقع ارتکاب جرم بدان تعلق می گرفت در باره احدی اعمال نخواهد شد.
ماده دوازدهم-احدی در زندگی خصوصی، امور خانوادگی، اقامتگاه یا مکاتبات خود،نباید مورد مداخله های خودسرانه واقع شود وشرافت اسم ورسمش نباید مورد حمله قرار گیرد.هر کس حق دارد که در مقابل اینگونه مداخلات وحملات مورد حمایت قانون قرارگیرد.
ماده سیزدهم-(1)هرکس حق دارد که در داخل هر کشوری آزادانه عبور ومرورکند ومحل اقامت خود را انتخاب نماید.
(2)هر کس حق دارد هر کشوری واز جمله کشور خود را ترک کند یا به کشورخود باز گردد.
ماده چهاردهم-(1)هرکس حق دارد در برابر تعقیب،شکنجه وآزار،پناهگاهی جستجو کند ودر کشورهای دیگر پناه اختیارکند.
(2)در موردی که تعقیب واقعا مبتنی بر جرم عمومی و غیر سیاسی یا رفتار های مخالف با اصول و مقاصد ملل متحد باشد، نمی توان از این حق استفاده نمود.
ماده پانزدهم-(1)هر کس حق دارد که دارای تابعیت باشد.
(2) احدی را نمی توان خود سرانه از تابعیت خود یا از حق تغییر تابعیت محروم کرد.
ماده شانزدهم-(1)هر زن ومرد بالغی حق دارد بدون هیچ گونه محدودیت از نظر نژاد،ملیت،تابعیت یا مذهب، با همدیگر زناشویی کنند وتشکیل خانواده دهند.در تمام مدت زناشویی وهنگام انحلال آن، زن وشوهر در کلیه امور مربوط به ازدواج، دارای حقوق مساوی هستند.
(2) ازدواج باید با رضایت کامل وآزادانه زن ومرد واقع شود.
(3)خانواده رکن طبیعی واساسی اجتماع است وحق دارد از حمایت جامعه ودولت بهره مند شود.
ماده هفدهم-(1) هر شخص منفردآ یا بطور اجتماع حق مالکیت دارد.
(2) احدی را نمی توان خودسرانه از حق مالکیت محروم نمود.
ماده هجدهم- هرکس حق دارد که از آزادی فکر، وجدان و مذهب بهره مند شود، این حق متضمن آزادی تغییرمذهب یا عقیده وهمچنین متضمن آزادی اظهار عقیده وایمان است ونیز شامل تعلیمات مذهبی و اجرای مراسم دینی است.هرکس می تواند از این حقوق منفردآ یا مجتماًًًًًًً بطور خصوصی یا بطور عمومی برخوردار باشد.
ماده نوزدهم- هرکس حق آزادی عقیده وبیان دارد و حق مزبور شامل آنست که از داشتن عقاید خود بیم و اضطرابی نداشته باشد و در کسب اطلاعات و افکار و در اخذ و انتشار آن به تمام وسایل ممکن وبدون ملاحظات مرزی آزاد باشد.
ماده بیستم- (1) هرکس حق دارد آزادانه مجامع و جمعیت های مسالمت آمیزتشکیل دهد.
(2) هیچکس را نمیتوان مجبور به شرکت در اجتماعی کرد.
ماده بیست ویکم- (1) هرکس حق دارد که در اداره امور عمومی کشور خود، خواه مستقیماً وخواه با وساطت نمایندگانی که آزادانه انتخاب شده باشند، شرکت جوید.
(2) هرکس حق دارد با تساوی شرایط، به مشاغل عمومی کشور خود نایل آید.
(3)اساس و منشاء قدرت حکومت، اراده مردم است، این اراده باید به وسیله انتخاباتی ابراز گردد که از روی صداقت و بطور ادواری صورت پذیرد . انتخابات باید عمومی و با رعایت مساوات باشد وبا رای مخفی یا طریقه ای نظیر ان انجام گیرد که آزادی رای را تامین نماید.
ماده بیست ودوم- هرکس به عنوان عضو اجتماع، حق امنیت اجتماعی دارد ومجاز است به وسیله مساعی ملی و همکاری بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خود را که لازمه مقام و نمو آزادانه شخصیت او است، با رعایت تشکیلات و منابع هر کشور به دست آورد.
ماده بیست و سوم- (1) هرکس حق دارد کار کند،کار خود را آزادانه انتخاب نماید،شرایط منصفانه و رضایت بخشی برای کار خواستار باشد و در مقابل بیکاری مورد حمایت قرار گیرد.
(2) همه حق دارند که بدون هیچ تبعیضی، در مقابل کار مساوی، اجرت مساوی دریافت دارند.
(3) هرکس که کار می کند به مزد منصفانه ورضایت بخشی ذیحق می شود که زندگی او و خانواده اش را موافق شئون انسانی تامین کند و آن را در صورت لزوم با هر نوع وسایل دیگر حمایت اجتماعی تکمیل نماید.
(4) هرکس حق دارد که برای دفاع از منافع خود با دیگران اتحادیه تشکیل دهد و در اتحادیه ها نیز شرکت کند.
ماده بیست و چهارم- هرکس حق استراحت، فراغت و تفریح دارد و به خصوص به محدودیت معقول ساعات کار و مرخصی های ادواری با اخذ حقوق ذیحق است.
ماده بیست وپنجم – (1) هرکس حق دارد که سطح زندگانی ، سلامتی و رفاه خود و خانواده اش را از حیث خوراک ومسکن ومراقبت های طبی و خدمات لازم اجتماعی تأمین وهمچنین حق دارد که در مواقع بیکاری، بیماری،نقص اعضاء،بیوگی ،پیری یا در تمام موارد دیگری که به علل خارج از اراده انسان وسایل امرار معاش از دست رفته باشد از شرایط آبرومندانه زندگی برخوردار شود.
ماده بیست و ششم- (1) هرکس حق دارد که از آموزش و پرورش بهره مند شود. آموزش و پرورش لااقل تاحدودی که مربوط به تعلیمات ابتدایی و اساسی است، باید مجانی باشد. آموزش ابتدایی اجباری است. اموزش حرفه ای باید عمومیت پیدا کند و آموزش عالی باید با شرایط تساوی کامل به روی همه باز شود تاهمه بنا به استعداد خود بتوانند از آن بهره مند گردند.
(2) آموزش وپرورش باید طوری هدایت شود که شخصیت انسانی هرکس را به حد کمال رشد آن برساند و احترام حقوق و آزادی های بشر را تقویت کند. آموزش و پرورش باید حسن تفاهم،گذشت و احترام عقاید مخالف و دوستی بین تمام ملل و جمعیت های نژادی یا مذهبی و همچنین توسعه فعالیت های ملل متحد را در راه حفظ صلح تسهیل نماید.
(3) پدر و مادر درانتخاب نوع آموزش و پرورش فرزندان خود نسبت به دیگران اولیت دارند.
ماده بیست و هفتم- (1) هرکس حق دارد آزادانه در زندگی فرهنگی اجتماع شرکت کند، از فنون و هنر ها متمتع گردد و در پیشرفت علمی و فواید ان سهیم باشد.
(2)هرکس حق دارد از حمایت منابع معنوی و مادی آثار علمی، فرهنگی یا هنری خود برخوردار شود.
ماده بسیت و هشتم- (1) هرکس حق دارد برقراری نظمی را بخواهد که از لحاظ اجتماعی و بین المللی حقوق و آزادی هایی را که در این اعلامیه ذکر گردیده است، تامین کند و آنها را به مورد عمل گذارد.
ماده بیست و نهم- هرکس در مقابل آن جامعه ای وظیفه دارد که رشد آزاد و کامل شخصیت او را میسر سازد.
(2) هرکس در اجرای حقوق و استفاده از آزادی های خود فقط تابع محدودیت هایی است که بوسیله قانون منحصراً به منظور تامین شناسایی و مراعات حقوق و آزادی های دیگران و برای رعایت مقتضیات صحیح اخلاقی و نظم عمومی و رفاه همگانی در شرایط یک جامعه دموکراتیک وضع گردیده است.
(3) این حقوق و آزادی ها در هیچ موردی نمیتواند بر خلاف مقاصد و اصول ملل متحد اجرا گردد.
ماده سی ام- هیچیک از مقررات اعلامیه حاضر نباید طوری تفسیر شود که متضمن حقی برای دولتی یا جمعیتی یا فردی باشد که به موجب آن بتواند هر یک از حقوق و آزادی های مندرج در این اعلامیه را ازبین ببرد یا در آن راه فعالیتی بنمایند.